VERON A63
Friese Wouden
____________

VERON afdeling Friese Wouden
Afdelingsblad 'CQ Friese Wouden'

Inleiding

Zoals al in een eerdere uitgave van CQ is toegezegd, vindt u hier dan de inleiding voor de bouwbesrijving van 'HET WIEL'. Het ligt in de bedoeling, de hele verhandeling in drie stukken, dus drie edities van CQ, te plaatsen. Al bij voorbaat veel pleizier en bouwervaring toegewenst, als u zich aan dit project gaat wagen.

Jan - PA3BWZ

door PA3ANG

Een single band transceiver voor 80, 40 of 20 meter

Inleiding. In april heb ik een lezing gehouden over het ontwerp en de bouw van een 80 meter dsb transceiver. Deze transceiver, die de naam 'Het Wiel' had gekregen, dankt die naam aan het nachtuilen-net. We kennen allemaal de uitdrukking 'opnieuw het wiel uitvinden'. Men vond dat Fred, PAoMER opnieuw het wiel uitvond, in dit geval een zend/ontvanger, door gebruik te maken van techniek uit het verleden. Het project is door PAoMER in oktober 1991 in CQ-PA gepubliceerd. Daarna is in datzelfde blad ook nog een ontwerp van een 4-wieler beschreven. Zie hiervoor de jaargang van 1992.

Mede naar aanleiding van de reacties, die ik op jullie afdelingsvergadering kreeg, is besloten om opnieuw een print te ontwerpen. Deze print bevat een complete transceiver voor 80, 40 of 20 meter, met een uitgangsvermogen van ongeveer 3.5 Watt en draagt de toepasselijke naam 'miniwiel'. De print is 9 * 4.5 cm groot en de componenten zijn normaal verkrijgbaar, dus geen SMD. Verder is de print enkelzijdig en heeft aan de komponentzijde een volledig massavlak.

Het hart van de transceiver. De transceiver heeft als hart een TCA440 ic, ook wel bekend tegenwoordig onder het nummer A244D. Siemens, de oorspronkelijke producent van dit ic, heeft de rechten en originelen verkocht aan een oostblok producent. Hierdoor is de chip voor ons amateurs behouden gebleven. De TCA440 bevat alle actieve komponenten, die nodig zijn voor een complete ontvanger. Je hoeft alleen nog maar de frequentiebepalende delen aan te sluiten. In veel amateurontwerpen kom je het ic tegen.

Het concept van de transceiver omvat een DC (Direct Conversie) ontvanger en een DSB (Dubbel Side Band) zender. Dat betekent, dat zowel bij ontvangst als bij zenden, van beide zijbanden gebruik wordt gemaakt. Dit heeft natuurlijk wel een nadeel, maar de voordelen van dit concept zijn legio. Zo zijn er geen dure filters nodig, kan er worden volstaan met een simpele balansmixer en lf filtering en kan van n oscillator gebruikt worden voor zenden en ontvangen. Het TCA440 ic bevat al deze functies. Zo bevat het ic een HF voorversterker, met regelbare gain, een balansmixer, een regelbare MF/LF versterker met 100 Db gain, een AGC versterker, een Hartley oscillator en een voor zendamateurs zo belangrijke aansluiting voor een S meter.

De werking

Het oscillatorcircuit is opgebouwd met een Toko spoel, een tweetal polystyreen condensatoren en een varicapdiode. De varicapspanning wordt aangebracht via een 100Kohm helicoil potmeter. Gebruik hiervoor een goede potmeter, de wat duurdere aanschafprijs valt in het niet bij het plezier wat je er van hebt. Het spoeltje behoeft enige aandacht. Dit moet het zgn. roze VRZA spoeltje zijn. Omdat het oscillatorcircuit in de TCA440 alleen met een volledig symmetrische spoelopbouw wil oscilleren, zijn we hieraan gebonden.

Het bandfilter voor ontvangst is eenvoudig van opzet en wordt eveneens met Toko spoelen opgebouwd.

De filtering op laagfrequent niveau bestaat uit een RC filter 3k3 + 1uF bij de uitgang van de balansmixer en de ingang van de LF versterker en een LC filter met de 100 mH spoelen aan de uitgang van de LF versterker. Hierdoor is een doorlaat tot 2.4 Khz verkregen.

De ontvanger is voorzien van een AGC, zodat harde en zwakke stations even sterk uit de luidspreker komen. De versterker rond V12 en het gelijkrichtcircuit V9 // V10 doet het werk daarvoor. De zendkant bestaat uit een eenvoudige N6RY versterkertrap, die een gain heeft van 16 dB. De 2SC1969 doet daarna zo'n slordige 20 dB, om het uitgangsvermogen rond de 3.5 Watt DSB te maken. Voor de harmonischen onderdrukking maken we gebruik van het bekende PI-filter. De tweevoudige filtering geeft voldoende onderdrukking voor minimaal 40 dB.

Verder zijn nog wat bekende circuitjes aangebracht, zoals RF- indicatie, microfoon versterker en omschakeling TX/RX.

Het gebruik. Ik heb het wiel voornamelijk tijdens vakanties gebruikt. Als je er dan een goede dipool antenne op aansluit, kun je moeiteloos verbindingen maken op 80 meter. Ik heb tot nu toe alleen ervaringen op 80. De bediening is uiteraard zeer eenvoudig. Alleen een draaiknop voor de frequentie en een volume regelaar. Het signaal rapport wat je krijgt, is niet altijd S9+20dB, maar ze horen je wel!! De modulatie is karakteristiek. Het is namelijk niet te voorkomen, dat er een beetje 'FM-ing' op het signaal zit. Dat komt, doordat de oscillator op dezelfde frequentie staat afgestemd als het relatief sterke zendsignaal. Door goede afscherming en ontkoppeling is dit frequentieverloop tijdens het opmoduleren te minimaliseren. De printlayout is hierop ontwikkeld uiteraard.

De volgende keer zal ik het nabouwen bespreken en zullen de bestelgegevens voor de print beschikbaar zijn.