VERON A63
Friese Wouden
____________

VERON afdeling Friese Wouden
Afdelingsblad 'CQ Friese Wouden'

door PAoLH

Tussen twee lagen aluminium, zoals twee telescopische buizen van een beam of groundplane, moet een blijvend goed contact bestaan. Dus moet de druk hoog genoeg zijn, om een blijvend goed contact te waarborgen. Bij het buigen van een verbinding ten gevolge van doorhang van een beamelement of het doorbuigen van een groundplane antenne door de wind, treedt er altijd een kleine verplaatsing op van de twee delen, die contact met elkaar moeten maken. Metaaldelen schuren elkaar een beetje schoon en als er dan een beetje vocht bijkomt, corrodeert het 'blanke' metaal, enz., enz. Dit verschijnsel noemt men fretting corrosion, vrij vertaald: het corroderen van twee metalen, die herhaaldelijk over elkaar worden geschoven. Dit is een veel voorkomend verschijnsel. Bij het in elkaar schuiven wordt de oxydelaag doorbroken en er is weer metallisch contact. Trekt men de twee helften weer uit elkaar, dan zijn de oppervlakken weer blootgesteld aan oxydatie. Het oxyderen is een continue proces. Als de druk tussen de beide delen niet hoog genoeg is,is er geen metallisch contact, dus een open verbinding. Er komt steeds meer oxyde, tot een moment aanbreekt, dat er nagenoeg geen contact meer is en de laag aluminium oxyde een harde isolerende verbinding vormt tussen de beide metalen delen. Zelfs met een hoge druk tussen de beide delen komen we niet meer door de oxyde laag heen. Dit is een veel voorkomende antennekwaal bij radioamateurs. De beide antennedelen zijn niet meer los te maken. Er rest ons niets anders dan de ijzerzaag. Wat kunnen we nu doen, om het oxyderen tot een minimum te beperken. In de loop van dit artikel wordt op de preventie van corrosie ingegaan.

Bij het toepassen van twee verschillende metaalsoorten, kan je helemaal de boot in gaan. Is het niet mogelijk, om twee gelijke metalen voor een verbinding te gebruiken, neem dan metalen, die zo dicht mogelijk in de reeks (zie tabel) bij elkaar liggen. Hoe verder de metaalsoorten in de reeks uit elkaar liggen, hoe hoger de contactpotentiaal, met andere woorden, hoe eerder het metaal aan de anodekant is weggerot. Neem dus metalen, die dicht bij elkaar liggen, zoals aluminium en zink of roestvrij staal en 50/50 soldeer. Dus geen koper met aluminium. In onderstaande tabel zijn metalen vermeld, in een volgorde, waaruit je kan opmaken,welke metalen je bij voorkeur niet met elkaar in aanraking moet brengen, om corrosie te voorkomen. Zoals je ziet, moet je in geen geval koperen schroeven gebruiken in een aluminium plaat. Het aluminium is in de kortst mogelijke tijd weggeoxideerd. Roestvrij staal, met vertinde sluitringen op een aluminium buis is wel toepasbaar, mits deze verbinding maar goed wordt afgesloten voor regenwater. Moet een koperdraad op een aluminium buis worden bevestigd, ga dan eerst de koperdraad goed vertinnen en tussen draad en aluminium een roestvrij stalen sluitring. In het Fries heet dit een wei.

Enkele tips om corrosie te voorkomen en om een goed electrisch contact te waarborgen. -Gebruik kartel sluitringen van roestvrij staal. Deze drukken door de oxydelaag en snijden in het onderliggende metaal. Na het vastschroeven, moet de verbinding zorgvuldig ingesmeerd worden met een flexibel blijvende waterdichte bescherming, bijv. bruine tectyl, en dan meerdere laagjes. Ikzelf gebruik altijd bij het in elkaar zetten van aluminium telescoop buizen zuurvrije vaseline. Bij het in elkaar schuiven van de twee delen, maken deze goed contact. Rondom de microscopisch kleine oneffenheden bevindt zich een weinig vaseline, die het metallisch contact van de buitenwereld afsluit. Als na de montage en het aanklemmen van de telescopische verbinding ook deze met bruine tectyl wordt behandeld, kan je verzekerd zijn, dat na jaren de buizen zo weer losgemaakt kunnen worden. In plaats van de klemmen, die bijvoorbeeld bij de Hy-gain beam of GP worden geleverd, heb ik roestvrij stalen slangklemmen gebruikt. Het is iets duurder, maar over een langere tijd gezien goedkoper. Als je de raadgevingen, die ik in deze artikelen heb beschreven, opvolgt en dan speciaal bij nog te monteren nieuwe antennes, kan je ze na 25 jaar nog gemakkelijk demonteren. Koop je een antenne, controleer de schroeven en moeren of die misschien gegalvaniseerd zijn. Als dit zo is,dan adviseer ik je om deze te vervangen door roestvrij stalen exemplaren. Roestvrij staal is bijna niet magnetisch.

Potentiaaltabel

Anodekant
Magnesium
Zink
Aluminium
Staal
50/50 lood-zink soldeer
Roestvrij staal
Tin
Nikkel (actief) zuiver
Messing (legering)
Koper
Nikkel (passie) met een zeer dun huidje
Zilver
Goud
Kathode kant