VERON A63
Friese Wouden
____________

VERON afdeling Friese Wouden
Afdelingsblad 'CQ Friese Wouden'

door PAoLH

Luisterend op 80 of 2 meter kom ik de laatste maanden diver- se QSO's tegen waarbij de discussie gaat over de voor- en nadelen van een antenne zus en zo en wat deze allemaal kan en niet kan. Ik kwam langszij bij Nico, PAoUNT (om maar in zijn jargon te blijven) en zo ontstond een praatje over de collineaire antenne. Lammert, PAoLMB, is ook weg van de collineaire antenne en werkt hier tot volle tevredenheid mee. Een collineaire antenne bestaat uit stukken draad van een halve golflengte die gelijktijdig gevoed worden zodat de elektromagnetische velden elkaar in de ene richting versterken en elkaar in de andere richting verzwakken. Als voorbeeld de HB9CV antenne. Maar nu de collineaire draadantenne. Er zijn verschillende methoden om de draden te voeden. Als de draden in een rechte lijn liggen zegt men dat de elementen collineair zijn. De simpelste collineaire antenne is de bekende vorm van de twee halve golven in fase of een dubbele zepp. Dus een hele golf dipool.

Uiteraard heeft deze dipool een hoogohmig voedingspunt en moet dus met een "open" voedingslijn gevoed worden. Deze 2x halve golf antenne (hele golf dipool) heeft een gain van 1,8 dB t.o.v. een 2 x kwart golf dipool. Dat geeft dus hetzelfde resultaat als je het vermogen met 20% vermeerdert. Als men de lengte van de twee draden van een halve golflengte verlengt met 30%, dan kan de gain tot 3 dB t.o.v. de halve golf dipool bedragen. En dit staat gelijk met het verdubbelen van je zendvermogen. Deze laatste vorm van collineair noemt men de Extended Zepp. Door het combineren van meerdere collineaire antennes boven elkaar, dus meerdere "in line" elementen, krijgt men een z.g. "broadside array". De straling vind hoofdzakelijk plaats loodrecht op het vlak van de antenne mits de voeding in fase plaats vindt. Een dergelijke antenne is de "Lazy H" (luie H) antenne, een op zijn kant liggende H. De versterking van zo'n antenne bedraagt ca. 5 dB. Een vermogenswinst van 3,16 x !

In zonnevlekkencyclus 20, rond 1960, gebruikte ik een dergelijke antenne die ik had gespannen tussen schoorsteen en houten antennemast. De resultaten waren enorm. Op 28 MHz. maakt het vaak niet uit waar een beam naartoe staat. Signalen uit het noordoosten komen soms met de beam naar het zuidoosten het beste door. Bijgevoegde tekeningen geven een idee van de stroomverdeling bij de verschillende voedingsvoorbeelden. Als men een Lazy H voor 10 meter ophangt is deze ook heel goed op 14 MHz. aan te sturen maar ook op de 18, 21 en 24 MHz. banden is e.e.a. wel aan te passen. Het stralingspatroon en de groot- te van de gain zijn niet te voorspellen omdat de lengte voor de tussenliggende banden niet "harmonisch" (ik kon zo gauw geen ander woord vinden) is waardoor de aansturing van de elementen niet in fase gebeurd en de afstraling geheel scheef kan plaats vinden. Door het werken met zo'n antenne krijgt men een idee van de mogelijkheden. Als antenne draad gebruik ik 1,4 mm installatiedraad. 100 meter voor 20 gulden (Gamma). De isolatie heb ik eraf gehaald door deze op regelmatige afstanden los te smeltem met een soldeerbout zodat stukken van 30 cm er gemakkelijk afschuiven. De koperdraad is betrekkelijk zacht. Maar door deze uit te rekken wordt ze harder. Meet maar 20 meter draad uit en bevestig een eind aan een vast punt. Bijv.een deurscharnier. Pak het andere uiteinde in de combinatietang en rek deze 20 meter lange draad uit tot dit niet meer wil. Je hebt dan de zekerheid dat de draad als antenne niet meer merkbaar rekt. Eerst uitrekken en dan de isolatie eraf gaat nog beter!

En zo zijn we dan aangeland bij de antenne van PAoUNT. Nico stuurde mij een beschrijving van zijn antenne voor 20 meter die hij speciaal heeft opgehangen om zijn bekenden in West Canada te bereiken. Dit was ook de aanleiding om bovenstaande op papier te zetten. Hij schrijft: "Deze antenne is een mono antenne en dus ook te berekenen voor andere frequenties". Zoals de tekening laat zien is het geheel als inverted-V opgehangen. Nog beter is om de antenne gestrekt op te hangen maar dan heb je 3 masten nodig en meer ruimte. Een theoretische gain van 4,3 dB is een waarde die wel aardig in de buurt van de werkelijkheid ligt. De antenne bestaat uit 4 stukken draad van een halve golflengte voor 14 MHz. Dus 4 stukken van 10.60 meter. Aan weerszijden van het ophangpunt 2 x 10.60 meter. Halverwege de afhangende stukken een stub met een lengte van een kwart golflengte. Deze moeten gedipt worden. We hebben twee stubs nodig. Je kunt beide stubs in ‚‚n keer dippen door een parallel feeder (kippeladder) van een halve golf te maken, door beide kanten kort te sluiten en bij een kortgesloten deel de dipper te houden. Is de frequentie te laag dan de lijn iets inkorten tot de halve golf op de juiste frequentie dipt. En nu de lijn in twee delen knippen. Houdt rekening met de lengte die nodig is om de isolator te monteren.

Een nadeel is dat de Voor/achter verhouding 0dB is. Draaien is ook moeilijk(HI). De westkust van USA en Canada geeft rapporten van 5/6 tot 5/9. De feeder is een open lijn constructie met een lengte van 12,80 meter en heeft op het voedinspunt een impedantie van 300 ohm en wordt aan de TX aangepast met een tuner. De uiteinden zijn hoogohmig
en geven bij nadering een verstemming. Probeer deze zo ver mogelijk boven de grond vast te maken om de verliezen te beperken.

Nico heeft de antenne + stubs uit een stuk gemaakt. Dit is afregeltechnisch wat lastiger maar een goed amateur vindt hier ook wel een oplossing voor. Nico werkt met deze antenne ook op 80 meter. Natuurlijk moet je op deze band wat rendement inleveren. PAoUNT is regelmatig te horen op 3777.77 en op 14.125 Khz. Hij is ook te bereiken op 145.500 voor nadere uitleg. Figuur 4 geeft de antenne zoals bij Nico in gebruik. De lengte A-A =9,8 meter. De lengte A-B =4,9 meter. Hoogte mast minimum 10 meter. De hoogte van de kortsluiting op de stub = 3 meter. Lengte kippeladder is 12,6 meter.

Tot zover de antenne van PAoUNT. Nico bedankt voor je bijdrage!